#7 Het opheffen van de vervreemding

Iemand met een VR-bril op lijkt zich af te keren van de werkelijkheid. De dikke zwarte duikbril sluit de drager af van z’n omgeving, en als er ook een koptelefoon bij komt met alternatief geluid is de isolatie compleet. Het lichaam is nog hier, de oren en ogen transporteren het bewustzijn ergens anders naartoe. Alweer een apparaat dat mensen afleidt van het hier en nu, verzuchten de cultuurpessimisten.

Maar dat hoeft helemaal niet zo te zijn. Bij het virtual reality-project In the eyes of the animals van het Londense kunstenaarscollectief Marshmallow Laser Feast zorgt een VR-bril juist voor een intenser contact met de omgeving waarin de drager zich bevindt. Het project wordt midden in het bos getoond, en de wandeling er naartoe lokt het publiek de stad uit en de natuur in. Een ei-vormige helm met één bemost ‘oog’ en een tuigje met een rugpantser verandert de toeschouwers in science-fictionfiguren. Maar het landschap waar zij naartoe worden getransporteerd, is het bos dat zij hebben betreden. Alleen wordt het getoond via de ogen van de bosbewoners: achteenvolgens die van een mug, een libelle, een kikker en een uil.

De technologen van het kunstenaarscollectief hebben de informatie die zij over deze insecten en dieren hebben verzameld, vertaald in natuuropnames vanuit het perspectief van deze wezens. En dat blijkt een magische ervaring van kleuren en structuren waar het waarnemingsvermogen van de mens bij verbleekt. Een mug bijvoorbeeld ervaart zijn omgeving via koolstofdioxide, die hij waarneemt als rondzwevende deeltjes. Een kikker is in staat om ook onder het water te kijken van de vijver waar hij in drijft. Het rugpantser van In the eyes of the animals geeft de drager van de VR-bril ook fysieke sensaties: als de libelle vliegt voel je vleugels trillen, en als de kikker kwaakt voel je het geluid door je bovenlichaam resoneren.

‘We hebben toeschouwers gehad die huilend hun helm afzetten’, vertelde maker en bedenker Ersinhan Ersin afgelopen week bij een presentatie van het project in Londen. De verplaatsing naar ‘ergens anders’ die VR tot stand brengt, neemt je in dit geval dieper het bos in. De ontroering die dit project oproept, is een kwestie van empathie. Het nieuwste technologische speeltje blijkt in staat om de vervreemding op te heffen tussen mens en natuur. Heb je eenmaal ervaren hoe mooi de beweeglijke CO2-contouren zijn die het menselijk lichaam oproept in de ogen van een mug, dan weet je tenminste wat een wondertje je ’s nachts in je slaapkamer doodmept. 

Door Marijn van der Jagt


Terug naar Enter the Writers