#5 Hoe sociaal is het sociale netwerk?

 
Elke nieuwe uitvinding die het onderlinge contact tussen mensen vergemakkelijkt, wordt gepresenteerd vanuit een vooruitgangsgedachte. Eindelijk kunnen we lange afstanden overbruggen. Eindelijk zijn we overal bereikbaar. Eindelijk kunnen we een ver familielid of een verre vriend ook zíen tijdens een gesprek. 
 
In zijn boek Tantalisingly Close toont Imar de Vries, docent Media en Cultuur aan de Universiteit van Utrecht, aan dat die vooruitgangsgedachte onderdeel uitmaakt van een mythisch geloof in een utopie. Het opheffen van het onbegrip tussen mensen via een wereldwijd ‘global brain’, dat individuen laat opgaan in een collectief bewustzijn, is zo’n utopie. ‘It just makes sense. The more ways you have to connect with the people who matter to you, the easier it is to stay close,’ citeert De Vries een advertentieslogan van T-Mobile uit 2007. 
 
Maar de mythe dat elk nieuwe communicatiekanaal tegemoetkomt aan de wens om iedereen die er toe doet, zo dichtbij mogelijk te laten komen, gaat voorbij aan een belangrijke functie van de menselijke communicatie: om anderen juist op afstand te houden. 
 
Afgelopen week presenteerde de School of Social Sciences van de universiteit van Nottingham een onderzoek waaruit blijkt dat Facebook-gebruikers bevriend blijven met provocatieve herrieschoppers om zichzelf geen moeilijkheden op de hals te halen. Het resultaat is dat ‘troublemakers’, zoals onderzoekster Sarah Buglass ze noemt, meer online-vrienden hebben dan mensen die Facebook níet gebruiken om hun ongenoegen van zich af te schreeuwen. Het sociale netwerk van herrieschoppers is dus groter. Maar gezien de interessante uitkomsten van dit onderzoek zijn de woorden ‘sociaal’ en ‘netwerk’ ernstig toe aan een revisie. 
 
Door Marijn van der Jagt