#3 Schuilen in een kneuterig tentje

 
Tijdens onweer ben je veilig in de auto, zelfs wanneer de bliksem inslaat. Dat komt doordat een auto een kooi van Faraday is: omdat de auto van elektrisch geleidend materiaal is gemaakt, worden statische velden buiten de kooi gehouden. 
 
Het natuurkundige principe geldt ook voor elektromagnetische stralingsvelden zoals gsm- en wifinetwerken. Ze zijn onzichtbaar, maar we worden er de hele dag door omringd. De kooi van Faraday werkt als een schild tegen deze straling. Sarah van Sonsbeeck nam dat gegeven als uitgangspunt voor een serie kunstwerken. In haar werk houdt ze zich vaak bezig met stilte: wat zijn de ruimtelijke aspecten van stilte, in hoeverre tast lawaai je privacy aan? 
 
Misschien wel de grootste stilteverstoorders van onze tijd zijn mobiele telefoons. In een interview legt Sarah uit: ‘Ik merkte dat ik de hele dag met dat ding bezig was, net als mijn vrienden en mijn partner. We zijn de hele tijd omringd door een onzichtbare ruis. Daarom heb ik de Faraday Bag (2011) gemaakt: een draagbare vorm van stilte’. Wanneer je je mobiele telefoon in de tas stopt, ben je niet meer bereikbaar. "This bag is made from Faraday fabric, a democratic instrument for data silence", staat op het label. 
 
Natuurlijk, je kunt je telefoon ook uitzetten. Maar dit kunstwerk zet je aan het denken: in hoeverre hebben we eigenlijk recht op stilte? De Faraday Bag bleek trouwens per ongeluk illegaal te zijn, wat het voor Van Sonsbeeck eigenlijk een nog beter kunstwerk maakt: ‘Wat er binnen een kooi van Faraday gebeurt, is niet te controleren. Dat betekent dat je er ook mee kunt stelen: de magneetpoortjes van winkels zullen niet afgaan. Dat het illegaal blijkt te zijn, zegt iets over onze angst en over de behoefte om alles te kunnen controleren en scannen’. 
 
Het omgekeerde geldt trouwens ook: door je portemonnee in de tas te doen, bescherm je je tegen crowd hacking, een draadloze manier van zakkenrollen. Als je met je pinpas of je OV-chipkaart draadloos kunt betalen, kunnen ze immers ook draadloos leeggestolen worden. 
 
Van Sonsbeeck maakte ook een tent van met hetzelfde materiaal. Ik zag deze Faraday Tent (2011) op een tentoonstelling: een eenvoudig, ouderwets tentje van dunne zilverkleurige stof. Maar in z’n kneuterigheid is het een hitech politiek protest: het is een recht om niet altijd traceerbaar en bereikbaar te zijn. Het tentje is zo ongeveer de enige plek waar je niet op te sporen bent aan de hand van je telefoon. Maar je kunt natuurlijk wel goede gespreken voeren met iemand die naast de tent staat. 
 
Door Marian Cousijn
 
Foto: Sophia Zürcher