#2 Inter-activiteit

 
Voor Enter the Writers zal ik me de komende tijd verdiepen in het concept interactiviteit in relatie tot de werken die worden getoond in het MediaLab. Wat zijn de eigenschappen van interactieve installaties. Zijn er gradaties te onderscheiden in mate van interactiviteit? Wat zijn de redenen van een kunstenaar om een interactieve installatie te maken? Hoe krijg je de bezoeker zo ver om die interactie aan te gaan? En hoe ervaren de bezoekers dat?
 
1. Voordat je verder leest, zet een koptelefoon op. 
 
 
Hoe omschrijf je een interactief kunstwerk? Een snel rondje langs de publiciteit over dit soort werk dat afgelopen jaren in het MediaLab werd getoond, levert het volgende op: 
– 'Interactieve installaties zijn interactieve kunstwerken die je kunt aansturen door te springen, fietsen, zwaaien of zelfs grasmaaien.' 
- 'Het kunstwerk verandert van kleur als reactie op de bezoekers.'
- 'Soundwave is een bijzondere installatie die door geluid in beweging komt. Hoe harder je schreeuwt, hoe harder het gevaarte begint te golven.' 
Als belangrijk criterium voor interactiviteit wordt hier de invloed van de toeschouwer op het kunstwerk genoemd. Wanneer de toeschouwer iets doet, verandert het uiterlijk, de beweging ofwel de fysieke toestand van het werk. 
 
Dit lijkt me echter één kant van de medaille te benadrukken. Interactief wordt een werk pas wanneer de verandering van het werk opnieuw het gedrag van de toeschouwer uitdaagt en vice versa. Verder doorredenerend impliceert dit dat bij echte interactiviteit er steeds een ander totaalwerk zou moeten ontstaan: immers elk persoon is uniek, zal dus anders reageren en een andere input geven… 
 
2. Neem een koekje
 
Deze oneindigheid van mogelijkheden is natuurlijk heel moeilijk te realiseren. Bij veel technologische installaties ervaar je de grenzen van dat wat je kan doen. Elke interactie-mogelijkheid moet immers eerst door de maker zijn bedacht en voorgeprogrammeerd*. 
 
Het gaat er dan om te ontdekken wat de kunstenaar door middel van de interactie wil overdragen. Misschien is de interactie gericht op het uitbreiden van onze zintuigen, de creatie van een sociale ervaring of het opwekken van een emotie. 
 
3. Negeer de adviezen 1 en 2
 
Wanneer de boodschap helder wordt gecommuniceerd, hoeven de grenzen van interactie natuurlijk niet als belemmerend worden ervaren. Wellicht vormt zelfs de ervaring van beperking, juist de boodschap. 
 
Voor mij, als maker van performatieve installaties, staat de interactie ten dienste van iets anders. Wanneer een toeschouwer de interactie met een werk aangaat, wordt hij of zij performer en presenteert zo (een deel van) de betekenis aan de mensen die observeren. Hij of zij toont namelijk hoe de moderne mens communiceert met zijn omgeving door middel van technologie.
 
4. Take a selfie :)
 
 
Grote uitzondering vormen de zelflerende computersystemen die nu in opkomst zijn.
 
Door Marloeke van der Vlugt