#2 Iets om je vast te binden aan de mast

 
"Volg je neus
volg het snoer
volg de zwermen atomen
 
kom
ik heb iets voor je
ik heb iets voor jou
 
volg mij"
 
 
Dat zei een warme vrouwenstem. Ik zat in een rode bol van vlees, een kloppende, kolkende planeet van bloed en organen. In werkelijkheid zat ik in Lokroep, het mooie, nieuwe Virtual Reality-werk van Micha Hamel en Demian Albers dat ze maakten met de hulp van vele anderen. Zodra je hun VR-bril en koptelefoon opzet ben je elders, vergeet je je lichaam en zit je in hun wereld, waar bloemen rondzweven en iemand je toespreekt in een soort droomtaal. Normale tijd en ruimte houden op te bestaan. Er is geen ontsnappen mogelijk. Natuurlijk kunnen tijd en ruimte ook voor even verdwijnen wanneer je een goed gedicht leest, maar in Lokroep hoef je je niet eens andere werelden voor te stellen, je zit er middenin. Na een tijdje rondzweven – een minuut? een kwartier? – verwachtte ik half een andere entiteit, een ander bewustzijnspunt zoals het mijne tegen te komen. Maar dat gebeurde niet, in dit werk nog niet.
 
Een van de mooie dingen aan Lokroep vind ik dat je er online van alles over kunt vinden, maar dat je het werk toch echt zelf moet ervaren. Het is – net als een droom – niet na te vertellen. Het heeft alleen al daarom iets onalledaags. Voor mij gaat die titel Lokroep daar ook over: de lokroep van de techniek, de belofte van immersie. Dat is de sirenenzang die uitgaat van VR, maar ook van andere technieken die om je aandacht vragen – facebook, snapchat – en waar je als je niet oppast door wordt betoverd en in blijft rondzweven. Daar spreekt, zingt en droomt het werk van Hamel en Albers prachtig over. 
"Alsjeblieft, ontbreek mij niet," zingen de Sirenen verderop in Lokroep. Het is maar een klein fragment uit hun verleidelijke zang, maar ze geven eerlijk toe dat ze jou nodig hebben, meer nog dan jij hen. Als er niemand is om ze te horen, heeft hun gezang geen zin.
 
 
In het Engels bestaat het woord jig, daar hebben we geen goede vertaling voor, voor zover ik weet, maar een jig is een tijdelijk stuk gereedschap. Het is bijvoorbeeld het frame, waarmee je je werkstuk vastzet. Of het is de plank waarop je aftekent hoe lang je de andere planken afzaagt. Ik wil maar zeggen: de categorieën zijn vloeibaar. Wat voor de één een werkstuk is, is voor iemand anders gereedschap. 
Wat zou je krijgen als je Lokroep niet alleen als werkstuk ziet, maar ook als jig, als tijdelijke tool? Welke éénogige reuzen of wondervarkens kom je tegen? Langs wat voor fantastische eilandjes of donkere grotten kom je als je een manier vindt om je als Odysseus door zijn scheepsmaten vast te laten binden aan de mast van het schip om zo van de Lokroep van de Sirenen te kunnen genieten, om betoverd te raken, maar om daarna zonder erin te blijven hangen, wijzer geworden, verder te reizen. Er zijn vast mensen die hiervoor een jig hebben ontwikkeld en ik ga ze opzoeken.
 
Door Dirk Vis