#10 Op drie plekken tegelijk

Er staat een man op het toneel met in zijn hand een mobiele telefoon, die hij ophoudt naar het publiek. De voorstelling is nog niet begonnen, dus een medewerker geeft ons blijkbaar een persoonlijke herinnering: mobieltjes uit of op flight mode.
Bijzonder aan de Holland Festival-voorstelling The Encounter is dat alle bezoekers in de grote schouwburgzaal een koptelefoon hebben gekregen en het gebruik van een smartphone kan de hele boel verstoren. ‘Laatst ging er tijdens een uitvoering toch een telefoon af, en ik kan jullie vertellen: de schuldige werd ontdekt’, waarschuwt de Engels sprekende man.

Het theater is soms net een schoolklas: om de aandacht van de aanwezigen te vangen is digitaal contact met de buitenwereld verboden, maar zelfs volwassen toeschouwers proberen als schoolpubers dit gebod stiekem te ontduiken. Tot zover niks opmerkelijks.

Maar dan neemt de man op het toneel met zijn mobieltje een foto van het publiek. ‘Mijn dochter van zeven belde mij net’, legt hij uit, ‘en ze snapt niet waarom ik haar geen verhaaltje voor kan lezen. Dus ik wil even bewijzen dat ik écht aan het werk ben.’

De Italiaanse futuristen, die ‘nieuwe’ uitvindingen als de automobiel en de grammofoon aan het begin van de twintigste eeuw tot kunst verklaarden, waren volkomen verrukt over de mogelijkheid van een platenspeler. Je kon ermee op twee plekken tegelijk zijn, zeiden ze. Je luistert in de huiskamer naar muziek die op een andere plek is opgenomen. Die notie is in het besef van de huidige muziekluisteraar helemaal verdwenen. Er zijn nieuwe technologieën voor nodig om ons te wijzen op het wonder van de gelijktijdigheid.

In The Encounter is dat de mobiele telefoon, maar ook de superieure geluidstechniek die theatermaker Simon McBurney in zijn voorstelling gebruikt. Op het toneel staat een microfoon die het ‘live’ geluid, dat het publiek via de koptelefoons hoort, diepte geeft. En ook de opgenomen geluidstracks die McBurney gebruikt hebben dezelfde ruimtelijkheid.

Zo gebeurt het dat we, tijdens het verhaal dat McBurney puur in geluid oproept, en dat gaat over een verre reis van een Amerikaanse fotograaf naar een inheemse stam in het regenwoud van Peru, de dochter van de verteller ineens horen ‘binnenkomen’. Ze kan niet slapen, en wil dat haar vader haar een verhaaltje komt voorlezen. Je hóórt het meisje naast je staan, en haar smekende stemmetje is ontroerend. ‘Wat ben je aan het doen?’, vraagt ze. ‘Ik ben aan het werk’, zegt McBurney op het toneel tegen het onzichtbare meisje.

Pas als hij haar met zachte hand heeft weggestuurd, gaat hij weer verder met zijn verhaal. Zo zijn we als toeschouwers op drie plekken tegelijk: in een Amsterdamse schouwburgzaal, in het Amazonegebied in Peru en in de woning van McBurney, waar de theatermaker aan zijn voorstelling werkt. En hoewel dit een ‘natuurlijke’ afspiegeling is over hoe de menselijke geest werkt, ervaren we die gelijktijdigheid opnieuw als iets wonderbaarlijks.

The Encounter van Simon McBurney is nog t/m zondag 12 juni te zien in de Amsterdamse Stadsschouwburg, www.hollandfestival.nl 

Door Marijn van der Jagt


Terug naar Enter the Writers